PsychologiaStrefa SenioraZdrowie

SPOWALNIANIE POSTĘPU ZESPOŁU OTĘPIENNEGO

Jak spowolnić postęp zespołu otępiennego.

Kiedy pada diagnoza choroby Alzheimera, niemal zawsze pada pytanie czy można zrobić coś, aby powstrzymać jej rozwój. Niestety, skutecznego leku wciąż nie ma. Istnieją jednak sposoby, aby spowolnić rozwój otępienia towarzyszącego tej chorobie.

Przyszłość chorych na Alzheimera to jeden z najczęściej omawianych tematów medycznych na świecie. W ostatnich latach pojawiło się pewne światełko w tunelu dotyczące możliwości leczenia przyczynowego ? w czerwcu 2021 roku w Stanach Zjednoczonych zostało zarejestrowane przeciwciało monoklonalne skierowane przeciwko agregatom białka betaamyloidu w mózgu. Jednak pomimo pokładanych w nim nadziejach okazało się, że lek nie hamuje rozwoju choroby.

“Wydaje się, że oczekiwania związane z pierwszym lekiem, który miał działać przyczynowo nieco rozmijają się z wynikami badań po jego zastosowaniu. Wprawdzie wykazano, że skutecznie eliminuje depozyty amyloidu w mózgu, a także wykazano pewną statystyczną istotność w spowolnieniu narastania objawów chorobowych, jednak nie koreluje to z poprawą kliniczną. Oczekiwaliśmy, że będzie znacznie bardziej skuteczny. Do tego lek jest bardzo drogi, podawany dożylnie we wlewie kroplowym i wyłącznie w bardzo wczesnych stadiach rozwoju choroby” ? wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Tomasz Gabryelewicz, kierownik Oddziału Alzheimerowskiego Szpitala MSWiA w Warszawie, prezes Polskiego Towarzystwa Alzheimerowskiego.

Wciąż zatem najistotniejsze pozostaje zapobieganie otępieniu.

Postępy jednak są

Udało się na przykład bez wątpliwości wyjaśnić, że czym innym w tej chorobie jest postępujący proces alzheimerowski, a czym innym jego kliniczna manifestacja, czyli otępienie. Gdy do niego dochodzi pacjent zaczyna mieć już problemy wyraźne zauważalne dla otoczenia, chociaż sam proces chorobowy zaczyna się znacznie wcześniej.

“To moment, w którym należy jasno powiedzieć: samej choroby Alzheimera jako takiej na razie nie potrafimy zatrzymać, ale mamy możliwości wydłużenia w czasie momentu, w którym następuje manifestacja objawów, czyli wyraźne otępienie i zaburzenia poznawcze., zauważalne również przez otoczenie” ? mówi dr n. med. Anna Barczak specjalistka psychologii klinicznej na Oddziale Alzheimerowskim Szpitala MSWiA w Warszawie.

Warto w tym miejscu wyjaśnić, że otępienie nie jest chorobą lecz jest zespołem objawów. Przyczyn takiego stanu może być bardzo dużo, ale najczęstszą z nich jest choroba Alzheimera, która swój początek ma dużo wcześniej niż zaczyna dawać o sobie znać, bo nawet na 20 -25 lat przed wystąpieniem pierwszych objawów.

“Z punktu widzenia postępowania klinicznego bardziej interesuje nas otępienie typu alzheimerowskiego niż sama choroba Alzheimera, bo na etapie wczesnych zmian, które zachodzą w mózgu pacjentów, gdy patologiczne białka odpowiadają za stopniową śmierć neuronów – nie możemy nic zrobić. Możemy jedynie wcześnie rozpoznać toczący się proces, na który nic nie poradzimy. Natomiast etap kliniczny otwiera wiele możliwości terapeutycznych, zarówno niefarmakologicznych jak i farmakologicznych” ? twierdzi prof. Gabrylewicz.

Tak więc, choć wciąż nie umiemy wyleczyć choroby Alzheimera możemy  wydłużyć etap bezobjawowy lub skąpoobjawowy, są na to różne sposoby.

“Dużo mówi się o profilaktyce, o zdrowym odżywianiu, prowadzeniu zdrowego trybu życia ? to jednak nie wystarczy. Ten temat trzeba potraktować znacznie szerzej, bo tak naprawdę jedynie dwa czynniki ryzyka są niemodyfikowalne: wiek i geny, na resztę mamy wpływ w każdym etapie życia” ? mówi dr Barczak.

W zdrowym ciele zdrowy duch

W odniesieniu do choroby Alzheimera to powiedzenie jest wyjątkowo prawdziwe. Utrzymanie aktywności fizycznej do późnych lat ma wiele korzyści dla naszego zdrowia. Kłopot polega na tym, że wiele osób uważa się za aktywnych, tymczasem faktycznie robimy stanowczo za mało. Samo spacerowanie nie wystarczy – potrzeba około 75 minut mocnego i około 150 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo, to wtedy dopiero pozwala on zapobiegać groźnym dla rozwoju otępienia chorobom serca i układu krążenia, chorobom metabolicznym (cukrzycy) i chorobom układu kostno-stawowego, co zmniejsza ryzyko upadków i zaburzeń równowagi.

Dbaj o słuch!

Bardzo ważną sprawą jest także dbanie o sprawność naszych zmysłów. Pierwszy, który zaczyna nam się psuć w okolicach wieku średniego to słuch, dlatego warto zawczasu zadbać o to, aby dobrze słyszeć, bo to pomaga wzmocnić naszą rezerwę. Stopniowa utrata słuchu to początek poważnych problemów: wycofywania się z normalnej aktywności, zaburzeń nastroju, a to wszystko odbija się na kondycji mózgu, który potrzebuje nieustannej stymulacji. Jedną z najprostszych jest… rozmowa. Osoba niedosłysząca lub niesłysząca tymczasem często ogranicza rozmowy, bo nie jest rozumiana, nie potrafi nadążyć za wątkami poruszanymi podczas rozmowy, czuje wstyd. W razie ubytku słuchu warto zorientować się, jak można temu zaradzić. Jeśli okaże się, że konieczny jest aparat słuchowy, lepiej się nie ociągać z jego noszeniem.

Poważnym problemem cywilizacyjnym stała się otyłość, nadciśnienie i cukrzyca ? a to czynniki, które wpływają na przyspieszenie rozwoju otępienia.

“Dzieje się tak dlatego, że choroby te przyspieszają zmiany zapalne doprowadzając do niszczenia neuronów, których rozpad bezpośrednio  związany jest postępem trudności poznawczych i kłopotami w codziennym funkcjonowaniu. Jeśli więc lekarz zaleca nam schudnąć, rzucić palenie, zadbać o swoje serce, kontrolować ciśnienie, regularnie badać cukier – to tak naprawdę zadziała to również w obronie naszego mózgu” ? wyjaśnia specjalistka.

Musimy jednak pamiętać, że aby był efekt musi być skojarzone połączenie wszystkich aktywności: poznawczej, fizycznej i społecznej, a także ogólne dbanie o stan zdrowia.


Nigdy za późno na zmiany

Bardzo ważnym elementem jest odżywianie. W internecie (i nie tylko) proponowanych jest mnóstwo diet o rzekomym działaniu protekcyjnym w chorobie Alzheimera. Najważniejsze wydaje się jednak stwierdzenie, że dieta powinna być oparta o zasady diety śródziemnomorskiej, czyli z dużą ilością warzyw, owoców, z ograniczeniem ilości spożywanych tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, tłuszczów trans, z zachowaniem równowagi w spożywaniu alkoholu i czerwonego mięsa. Najważniejsze jednak jest pamiętanie, że działanie dietetyczne to nie jest kwestia dwóch tygodni, po których schudniemy i możemy oczekiwać, że poprawi nam się pamięć. To jest tak naprawdę przyjęcie pewnego stylu życia, już na zawsze.

Warto też uwierzyć w to, że nigdy nie jest ani za późno ani za wcześnie, aby zacząć profilaktyczne działanie w postaci diety.

Bardzo ważnym elementem jest odżywianie. W internecie (i nie tylko) proponowanych jest mnóstwo diet o rzekomym działaniu protekcyjnym w chorobie Alzheimera. Najważniejsze wydaje się jednak stwierdzenie, że dieta powinna być oparta o zasady diety śródziemnomorskiej, czyli z dużą ilością warzyw, owoców, z ograniczeniem ilości spożywanych tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, tłuszczów trans, z zachowaniem równowagi w spożywaniu alkoholu i czerwonego mięsa. Najważniejsze jednak jest pamiętanie, że działanie dietetyczne to nie jest kwestia dwóch tygodni, po których schudniemy i możemy oczekiwać, że poprawi nam się pamięć. To jest tak naprawdę przyjęcie pewnego stylu życia, już na zawsze.

Warto też uwierzyć w to, że nigdy nie jest ani za późno ani za wcześnie, aby zacząć profilaktyczne działanie w postaci diety.

Najlepiej zatem zacząć dbać o naszą rezerwę poznawczą, zdrowe życie, aktywność fizyczną i ogólnie o nasz stan zdrowia od wczesnych lat. Ale specjaliści zwracają uwagę, że równie ważne jest dbanie o emocje i kontakty społeczne.

I dopiero to wszystko razem w przyszłości zaprocentuje – być może nawet nierozwinięciem się w pełni objawów otępienia.

“Możemy mieć ?zaprogramowaną? chorobę, której nie umiemy wyeliminować, ale która jednak ? dzięki naszym staraniom – nie rozwinie się na tyle, że będzie przeszkadzała w samodzielnym, niezależnym funkcjonowaniu. Więc tak naprawdę jest to działanie na całe życie, z bardzo wyraźnym celem: chcę mieć dobre zdrowie, nie martwić się, że będę obciążeniem dla innych osób” ? mówi lekarka.

Co robić, gdy pada diagnoza

Najważniejsze jest, aby rozpoznać chorobę jak najwcześniej. Choroba Alzheimera ewidentnie związana jest z wiekiem, najczęściej występuje po 65 r. ż. (choć może zdarzać się także wcześniej), co pięć lat podwajając liczbę stwierdzanych przypadków. Po 80 roku życia jest to już kilkadziesiąt procent populacji.
Wczesne rozpoznawanie choroby Alzheimera jest ważne, ponieważ tak jak w przypadku innych chorób, im wcześniej rozpoznamy chorobę tym mamy większe możliwości działania – zarówno farmakologicznego i niefarmakologicznego.

“Rozpoznając chorobę Alzheimera na wczesnym etapie, kiedy pacjenci są w pełni świadomi ograniczeń związanych z rozpoczynającym się zespołem otępiennym ma ten plus, że mogą podjąć świadome decyzje dotyczące przyszłości, planów życiowych, pracy, finansów” ? zwraca uwagę dr Barczak.

Ważne jest rozróżnienie zaburzeń pamięci i innych funkcji poznawczych związanych z wiekiem, od tych związanych z otępieniem. Badania epidemiologiczne pokazują, że po 55. roku życia nawet 60 proc. polskiej populacji zdradza pewne ograniczenia sprawności. Nie są one na tyle duże i na tyle istotne, żeby zaburzać prawidłowe funkcjonowanie i traktowane są jako szeroko pojęta fizjologia związana z wiekiem. Natomiast zespół otępienny, czyli spadek sprawności intelektualnej nieodwracalnie związany jest z organiczną chorobą mózgu, np. chorobą Alzheimera, otępieniem naczyniowym, otępieniem czołowo skroniowym, z ciałami Lewy’ego – przyczyn może być bardzo dużo.

“To rozróżnienie jest istotne, ponieważ spotykamy się z diagnozami fałszywie pozytywnymi. Osoby z fizjologicznymi zaburzeniami poznawczymi niepotrzebnie przyjmują tak zwane leki alzheimerowskie ? one im nie pomogą, natomiast mogą zaszkodzić, bo narażamy te osoby na działanie uboczne, jakie mają wszystkie leki, nawet witamina C. Dlatego istotne jest ustalenie właściwej, rzetelnej diagnozy” ? podkreśla profesor.

Jeśli pojawia się podejrzenie choroby Alzheimera warto wykonać proste testy poznawcze, które zajmują raptem kilkanaście minut, potrafi je wykonać każdy lekarz POZ. Pozwolą one na ustalenie nie tyle otępienia co podejrzenia otępienia i wystarczą by wysłać pacjenta do specjalisty z podejrzeniem choroby. Choć diagnostyką i leczeniem choroby Alzheimera najczęściej zajmują się psychiatrzy, neurolodzy lub geriatrzy, jednak warto poszukać takiego, który specjalizuje się w otępieniu. Wielu z nich ogłasza się w internecie, można też skorzystać z pomocy organizacji pacjenckich, które zwykle mogą zarekomendować konkretnych lekarzy albo ośrodki zajmujące się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń otępiennych.

Rolą lekarza specjalisty jest zaproponowanie odpowiedniego leczenia.

“Jako pierwszy wybór powinno proponować się postępowanie niefarmakologiczne, ale chory musi mieć do tego odpowiednie warunki, najlepiej też dobrą opiekę. Warto zaproponować mu jakąś formę terapii poznawczej, jednak mało jest ośrodków, do których możemy wysłać takiego pacjenta, stąd najczęściej proponujemy farmakoterapię” ? zwraca uwagę specjalista.

Na szczęście od kilkunastu lat w Polsce dostępne są tzw. leki alzheimerowskie: dwa do leczenia łagodnej i umiarkowanej choroby Alzheimera (receptory cholinesterarazy) oraz jeden lek zarejestrowany w leczeniu otępienia umiarkowanego i ciężkiego.

Regularna terapia łagodzi przebieg choroby

Bardzo często stosowana jest terapia wiązana, czyli rozpoczyna się leczenie od inhibitora cholinoesterazy, a na późniejszym etapie rozwoju objawów dodaje się drugi lek. Trzeba jednak pamiętać, że są to leki działające objawowo, nie podaje się ich wcześniej, w etapie przedklinicznym, bo nie są w stanie zapobiec rozwinięciu się zespołu otępiennego, ani zatrzymać tego procesu. Wieloletnie obserwacje i wyniki licznych badań wskazują jednak na to, że osoby które przyjmują te leki regularnie, we właściwych dawkach i długoterminowo, chorują łagodniej.

“To leki, które mają potencjał spowolnienia narastania objawów choroby, ważne jest jednak, abyśmy od początku wiedzieli, czego od nich możemy oczekiwać i nie mieli zbyt wygórowanych oczekiwań. Często bowiem pacjenci lub ich opiekunowie nie widząc istotnej poprawy przerywają leczenie. Wyniki badań europejskich pokazują, że zaledwie w 40 proc. przypadków pacjentów z otępieniem alzheimerowskim leczonych jest długoterminowo. Tymczasem to leki dostępne na naszym rynku od kilkunastu lat, więc bardzo dobrze poznaliśmy ich skuteczność, profil bezpieczeństwa i zagrożenia związane z przyjmowaniem, także u osób w podeszłym wieku, z współwystępującymi objawami. Bardzo rzadko występuje sytuacja, kiedy te zaburzenia nie pozwalają na kurację lekiem alzheimerowskim” ? mówi prof. Gabrylewicz.

Monika Wysocka, zdrowie.pap.pl

Źródło:
Webinar dla pacjentów, poświęcony tematyce choroby Alzheimera, 21 września 2021r.
Materiały kampanii ?Zmieniamy przyzwyczajenia?
Artykuł na portalu Medycyna Praktyczna

Źródło informacji: Serwis Zdrowie

Zdjęcie: Freepik

Treści z serwisu cocomac.pl mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.

Opinie i poglądy opublikowane na portalu cocomac.pl są wyłącznie opiniami i poglądami ich Autorów. Nie należy ich utożsamiać z poglądami redakcji. Również opinie wyrażane w publikowanych informacjach nie odzwierciedlają poglądów redakcji i wydawcy, a mają charakter informacyjny.
Widzisz błąd w artykule, niedziałający link? Poinformuj nas o tym poprzez formularz kontaktowy lub mailem! Dziękujemy.

TO TEŻ CIEKAWE:

MOHITO – ROMANTYCZNA PODRÓŻ

ROMANTIC JOURNEY – SPRING / SUMMER 2023. Wiosna to czas ważnych uroczystości, rodzinnych spotkań i imprez z najbliższymi. Z tej okazji MOHITO przedstawia…

DEKAMERON – GIOVANNI BOCCACCIO

PROLOG Pisownia oryginalna z 1930 roku ?Zaczyna się pierwszy dzień Dekameronu, w którym po wyjaśnieniach autora, dla jakiej przyczyny osoby,…

WARSZAWSKI FESTIWAL FILMOWY

37. Warszawski Festiwal Filmowy startuje 8 października Festiwal odbywać się będzie w dniach 8-17 października w formule tradycyjnej. Festiwalowymi kinami…

PEDOFILIA TO NIE MARGINES

Pedofilia nie jest marginalnym zjawiskiem. A systemu leczenia pedofili brak. Wykorzystanie seksualne dziecka jest niewyobrażalną krzywdą i potrzebuje ono specjalistycznej…

DEKAMERON – DOWÓD NIEWINNOŚCI

DZIEŃ CZWARTY Opowieść VII Pisownia oryginalna z 1930 roku Simona miłuje Pasquina. W czasie przechadzki po ogrodzie Pasquino naciera sobie…

Ćwiczenie nr 14

ODPOCZYNEK – ODDYCHANIE PRZY OKNIE Pozycja do wykonania ćwiczenia: siedząca.Ilość powtórzeń: 3 minuty.Do wykonania ćwiczenia potrzebujesz: stabilne miejsce do siedzenia…

NIE MA JAK BORÓWKI

Dlaczego borówki są ulubionym owocem dietetyków Według sondaży opinii publicznej, ulubionym owocem Polaków są truskawki. Tymczasem, rodzimi specjaliści ds. żywienia…

GROŹNE ODWODNIENIE KIEROWCY

Odwodnienie śmiertelnym zagrożeniem kierowcy. Nie wszyscy zdają sobie sprawę z fatalnych konsekwencji odwodnienia kierowcy. Zanim wyruszysz w podróż na długi…

TOYOTA PRIUS EXECUTIVE

Toyota Prius w wersji Executive. Zaawansowane technologie i standard premium. Toyota Prius nowej generacji jest oferowana w Polsce w trzech…

LICZI CZYLI ŚLIWKA CHIŃSKA

Liczi, zwane także śliwką chińską lub bliźniarką smaczną, to owoc z rodzaju Litchi chinensis Sonn. Liczi pochodzi z Chin, gdzie…

O MIZERII Z VITO CASETTIM  (VIDEO)

Dlaczego Polacy kochają Włochów i czy z wzajemnością? Zawitał do nas Wasz ulubiony polski Włoch czy włoski Polak ?? Vito…

ATAK PANIKI

Ataki paniki to nie fanaberia. Kobieta idzie ulicą, czuje się dobrze. Nie dzieje się nic szczególnego, mija ludzi, samochody… Nagle…

MAŁPIA OSPA

Skąd się wzięła i jakie dla nas stanowi ryzyko? W dziewięciu krajach Europy: Anglii, Niemczech, Szwajcarii, Portugalii, Hiszpanii, Szwecji, we…

SEKS Z PRZYJACIELEM

Friends with benefits. Seks między przyjaciółmi zasługuje na naukowe spojrzenie. Przyjaciele, którzy uprawiają ze sobą seks, uzyskują niższą satysfakcję ze…

RAK JELITA GRUBEGO

Rak jelita grubego: jak uniknąć? Czy można z nim żyć? Zaawansowany rak jelita grubego chorobą przewlekłą? To się może zdarzyć.…

ZANIEDBYWANIE DZIECKA

Zaniedbanie jako najcięższy rodzaj przemocy wobec dziecka. Czym jest zaniedbanie w życiu dziecka? Zdaniem dr Teresy Jadczak-Szumiło z Polskiego Instytutu…

“GRECKIE POMPEJE”

Starożytne miasto Akrotiri odkryte pod wulkanicznym pyłem. Jakub Jagodziński Akrotiri bywa nazywane ?greckimi Pompejami?, gdyż podobnie jak rzymskie miasto, zostało…

SAULE TECHNOLOGIES – WIZYTA TIMMERMANSA

Frans Timmermans odwiedził Saule Technologies. Frans Timmermans, wiceprzewodniczący wykonawczy Komisji Europejskiej ds. Europejskiego Zielonego Ładu odwiedził wrocławską fabrykę Saule Technolog…

JAK SIĘ UBRAĆ NA WESELE

PORADNIK DLA OJCA PANA MŁODEGO/ PANNY MŁODEJ. Jan Adamski Ojcowie panny młodej i pana młodego odgrywają podczas ślubu i wesela…

USTAWA ARTYSTYCZNA

MKDNiS: Ustawa o uprawnieniach artysty zawodowego ucywilizuje sytuację polskich twórców (komunikat) MKDNiS informuje: Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu skierowało…

TELESKOP WEBBA – TO JUŻ ROK

Teleskop Webba działa już rok. Efekty zaskoczyły nawet naukowców. Nawet astronomowie, którzy oczekiwali wiele od tego instrumentu, nie kryją zaskoczenia…

CYTOLOGIA NA PODŁOŻU PŁYNNYM

O co w niej chodzi? Coraz więcej ośrodków wykonuje w Polsce badanie cytologiczne na podłożu płynnym. To o wiele dokładniejsza…

ZBADANO GENOMY POLAKÓW

Projekt Nasze Genomy, czyli genetyczny portret Polaków. W ramach projektu naukowego Nasze Genomy udało się stworzyć bazę wariantów genetycznych populacji…

KOCIA OTYŁOŚĆ

Otyłość u kota – przyczyny, skutki, leczenie, zapobieganie, dieta. Otyłość u kota to popularny problem. Skąd bierze się nadwaga? Jak powinna…

MIGDAŁKI CZY USUWAĆ

Usuwanie migdałków u dzieci: fakty i mity. Coraz więcej dzieci w Polsce cierpi z powodu przerostu migdałków. Na temat tego…

KTO MOŻE ZOSTAĆ EKSTREMISTĄ

Wszyscy możemy być ekstremistami? Co łączy zauroczenie, pasję twórczą, fanatyzm Szaleńcze zakochanie, oddawanie się bez reszty pracy, pasji czy idei……

ESPADRYLE DAMSKIE

Espadryle damskie ? to podstawa wielu wiosennych stylizacji. Kiedy tylko zima zaczyna zbliżać się ku końcowi, kobiety gorączkowo zaczynają rozglądać…

MONGOLIA CZĘŚĆ  1

Mariusz Reweda Część 1 Przefrunęliśmy samochodami Rosję w tydzień aż po Ałtaj. Wybraliśmy północną drogę przez Kirow, Perm i Jekaterynburg.…

PROFILAKTYKA 40+

Program Profilaktyka 40plus już od lipca. W lipcu rusza program Profilaktyka 40+ gwarantujący każdemu Polakowi powyżej 40. roku życia możliwość…

JAK PRZYGOTOWAĆ SIĘ DO BADAŃ

Jak przygotować się do badania mamograficznego, cytologicznego, kolonoskopii, gastroskopii, USG dróg moczowych, USG jamy brzusznej, PET/CT? USG jamy brzusznej należy…

DIETA “PÓŁ TALERZA”

Dietetyk radzi: zapomnijmy o piramidzie żywienia ? idea ?pół talerza? to nowa jakość w planowaniu zdrowych posiłków Jednym z fundamentów…

MĘSKA ANTYKONCEPCJA – METODY

Pigułka dla faceta: to realne? Przed nieplanowaną ciążą chronią się głównie kobiety – przede wszystkim dlatego, że to dla nich…

DEKAMERON – STO ZA JEDNO

DZIEŃ PIERWSZY Opowieść VI Pisownia oryginalna z 1930 roku Pewien czcigodny człek trafnem słówkiem karze obłudę mnichów. Siedząca obok Fiammetty,…

MUSZYNA W PIGUŁCE

Najlepsze atrakcje, zabytki i jedzenie. Muszyna nazywana jest ?miastem ogrodów?. To właśnie tutaj znajdują się największe w kraju rozbudzające wszystkie…

ARSEN W RYŻU

Jak ugotować ryż, by szkodliwego arsenu było w nim jak najmniej Ryż może zawierać relatywnie dużo szkodliwego arsenu. Z tego…

PORTRET GENERACJI 50+

Naukowcy pracują nad portretem generacji 50+ w Europie Naukowcy przygotowują regularnie portret generacji osób po 50. roku życia. – W…

TRENING MÓZGU (VIDEO)

Jak poprawić sprawność naszego mózgu? Opinie i poglądy opublikowane na portalu cocomac.pl są wyłącznie opiniami i poglądami ich Autorów. Nie…

PIWNICZNA-ZDRÓJ

Piwniczna-Zdrój zaprasza W Beskidzie Sądeckim, w dolinie rzeki Poprad, pomiędzy pasmami Radziejowej i Jaworzyny Krynickiej leży Piwniczna-Zdrój, miasto-uzdrowisko. Zachwycająca pod…

SIMONE ROCHA I H&M

H&M i Simone Rocha. Specjalna kolekcja odzieży damskiej, męskiej i dziecięcej Dla projektantki mody Simone Rocha, urodzonej w Dublinie w…

JAK NAUCZYĆ PSA KOMEND?

Praktyczny poradnik szkolenia Próbujesz trenować ze swoim psem, ale nie widzisz efektów? Nie wiesz, czy warto próbować dalej, zgłosić się do…

BABCIOM ZAWDZIĘCZAMY DŁUŻSZE ŻYCIE

Dzięki babciom ludzie żyją dłużej Średnia długość życia człowieka zaczęła stopniowo, w trakcie ewolucji naszego gatunku, wydłużać się. A stało…


[CP_CALCULATED_FIELDS id=”7″]

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

error

Jeżeli artykuł Ci się podoba, to prosimy udostępnij go innym. :)

Skip to content